Kalite Yönetim Sistemi Denetimleri
ISO 9000 kalite yönetim sisteminin ülkemizde ilk kez uygulandığı 1990’lı yılların başları ile günümüzü karşılaştırdığımızda kalite yönetim sistemlerinin anlaşılması, uygulanması, firmalarımız tarafından benimsenip içselleştirilmesi yolunda bir hayli yol alınmış olduğu söylenebilir. Çünkü bundan 15 yıl kadar önce parmakla sayılabilecek kadar az sayıdaki firmanın sahip olduğu ISO 9000 Kalite Yönetim Sistemi belgesine sahip firma sayısı içinde bulunduğumuz yıllarda on binlerle ifade edilmekte. Denetim, iç denetim, yönetimin gözden geçirilmesi, sürekli iyileşme, istatistiksel proses kontrolu, düzeltici önleyici faaliyet, kayıt gibi kavramlar bir çok firmamız için artık yabancı olmayan, gündelik işleyişin temel terimleri durumuna geldi.
Ancak süreç içerisinde ISO 9000’nin yetersiz kaldığı alan ve sektörler için daha sorgulayıcı ve ilave unsurlar gerektiren kalite yönetim sistemleri de geliştirilip uygulamaya kondu. Örneğin otomotiv alanında ISO 16949, medikal alanında ISO 13485, havacılıkta AS 9100, savunma alanında AQAP vb. standartlar devreye girdi. ISO 9000 her sektörde uygulanabilen genel ve esnek bir standart iken, sektöre özel standartlar çok doğal olarak kalite yönetim sistemlerinde ilave özel şartlar arar oldular.
Ayrıca birçok büyük firma bu standartlarla da yetinmeyip yan sanayilerine kendi özel teknik koşullarını da listeler halinde iletmeye başladılar.
2000’li yıllarla birlikte kalite yönetim sistemleri alanında durum bu şekle geldi.
Öte yandan, hepimizin bildiği gibi KOBİ niteliğindeki birçok işletme birden fazla sektöre hizmet vermek durumundadır. Bir yandan bir savunma sanayi firmasına parça yaparken, aynı zamanda bir otomotiv sanayi firmasına da parça yapmak isteyen ve yapan birçok firmamız vardır. Değişik sektörlerin ihtiyaçlarını karşılamak durumunda olan bu firmalarımız doğal olarak sürekli farklı standartlara göre değişik denetçiler tarafından denetlenmek durumundadır. Sürekli farklı denetçiler tarafından denetlenen durumunda olmak zor olsa da, bu duruma alışan firmalar için iyidir de. Çünkü sürekli denetleniyor olmak, sistemi sürekli canlı ve iyileşmeye açık tutmak anlamına gelmektedir.
Kendisini geliştirmek, daha iyi olmak isteyen hiçbir yan sanayi firması denetlenmekten şikayet etmez. Ancak farklı alanlardan denetçiler tarafından denetlenen firmalarımızın sıkıntı yaşadığı başka bir durum var:
Örneğin, otomotiv alanından gelen bir denetçi ile savunma sanayi alanından gelen bir denetçi aynı amaca yönelik olarak farklı yöntemler ya da farklı dokümanlar (prosedürler, formlar vb.) talep edebilmektedirler. Denetçiler çoğu zaman iyi bildiklerini düşündükleri konularda, kendi bildiklerinin dışındaki uygulamayı kabullenmekte zorlanmaları ise çoğu zaman firmalarımızın kafasını karıştırabilmekte veya onları zor durumda bırakabilmektedir. Bir denetçi, başka sektörden bir denetçinin uygun gördüğü uygulamayı ‘uygunsuz’ bulup kendi şablonunun uygulanmasını isteyebilirken, genç firmalarımız denetçiye itiraz etmenin sonuçlarının kendileri için kötü olacağını düşünüp, genellikle denetçi önünde başını öne eğmek zorunda kalmaktadır. Oysa hepimiz, özellikle de üretimin içinde yaşayanlar biliyoruz ki, bir hedefe ulaşmanın birden fazla yolu vardır ve en iyi olduğu sanılan yol bile değişmeye, iyileşmeye muhtaçtır.
Bu sorunun aşılması için ne yapılması gerekiyor? Birçok alanda olduğu gibi bu alanda da görev ilgili taraflara düşüyor. Bir işletmedeki kalite yönetim sistemi ile ilgili taraflar kimlerdir ve bu taraflara düşen görevler nelerdir:
- Başta kalite yönetim sistemi ile ilgili olanlar olmak üzere işletmenin her yönetici ve çalışanına görev düşmekte. İşletme çalışanları kurulan sistemi değişmeyecek, esnemeyecek bir kalıp olarak görmemeli, sürekli iyileşme peşinde olmalı.
- Kalite yönetim sistemlerini denetleyen ve belgeleyen kişi ve kuruluşlara önemli görevler düşmektedir. Belgelendirme yapan taraflar denetledikleri sistemlere yalnızca kendi sektörel alanlarının öngördüğü bakış açısıyla değil, daha geniş bir açıyla bakabilmelidir. Bu kişiler kendilerini işletmenin yerine koyabilmeli (empati yapmalı) ve bir sonuca farklı yollardan varılabileceğini düşünmelidirler. Dolayısıyla denetçiler de deneyimlerin sürekli artırmalı, katılıktan uzaklaşarak sürekli iyileşmeli.
- İşletme, kalite yönetim sisteminin kurulması sürecinde eğer danışman desteği alıyorsa, danışmanlara da önemli görevler düşmektedir. Danışman kuruluşun kalite yönetim sistemini tasarlarken sistemin araçlarının olabildiğince esnek, yenilenmeye açık, kolay revizyon görebilecek olmasına dikkat etmeli. Bir danışman, karmaşık, gerektiğinden fazla form kullanılan, sıkı kurallara bağlanmış sistemleri esnetmenin zor olduğunu iyi bilmelidir.
Herkes üzerine düşeni yapmak için çalıştığında, denetim günleri de gelmesi istenmeyen kâbus olmaktan çıkacaktır.
|
