Ostim’de iş sağlığı ve güvenliği

 Ostim OSB’de bilindiği üzere; çeşitli ticarethane, imalathane, depo hizmetleri faaliyetlerinde bulunan irili ufaklı yaklaşık 5000 civarında işyeri bulunmaktadır. Bu ise; yine yaklaşık ortalama 50000 civarında insanın geçimini sağlayan bir istihdam sahasıdır.
Günümüz şartlarında işsizliğin giderilmesi son derece önemli bir olgudur. Bu yönüyle; yıllardır istihdamı sağlayan ve milli ekonomiye katkıda bulunan ve her türlü imalatların yapıldığı bölgemizin son derece önemli olduğunu özellikle belirtmek isteriz. Pek tabidir ki; belirtilen bu işlerin yapılması yetişmiş kalifiye insan unsuruna dayanmaktadır.
Bu düşünce ile; Ostim OSB idaresi olarak; çalışanların sağlık ve güvenliğine son derece önem vermekteyiz ve verilmesi için de gerekenlerin yapılmasını her kurum ve kuruluştan istemekteyiz.
Bu nedenle; bünyemizde ODEM (Ostim danışmanlık ve eğitim merkezi) unvanlı ayrı bir birim oluşturmak sureti ile gereken eğitim ve danışmanlık hizmetleri vermekteyiz.
Yine; bölgemizde ve hatta tüm dünyada çevre ve hijyen şartları ile güvenlik unsurunun en üst düzeyde olması ve korunmasının son derece önemli olduğunun bilinci ile; Yıllar önce “Çevre ve Güvenlik” müdürlüğümüzü oluşturmuş bulunmaktayız.
Bir başka faaliyetimiz ise; Gerek çalışanlarımızın sağlığı ve güvenliği ve gerekse işverenlerimizin “Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarda” iş ve işlemlerinin rahat takibi ve zaman tasarrufu için; 2005 yılında “Tek Çatı” unvanı ile bölgemizde “Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı” ile protokol yapılarak gerekli yer tashihini ve diğer müştemilat konusunda tüm işlemleri yapmış bulunmaktayız.
Ayrıca; Çalışanlarımızın sağlığı ve güvenliği ile mal ve canın korunmasına yönelik ODEM (Ostim danışmanlık ve eğitim merkezi) aracılığı ile “iş sağlığı ve güvenliği” konusunda danışmanlık ve hizmet alımı yapılarak bölgemizdeki işverenlerimizin hizmetine ücreti mukabili sunmuş bulunmaktayız.
Bir başkası ve önemlisi ise; Ostim OSB idaresi olarak; mevcut yasa ve yönetmeliklere göre zorunlu olmadığımız halde insana verdiğimiz değer nedeni ile; bünyemizde bir “iş sağlığı ve güvenliği” uzmanlığı ve koordinatörlüğü oluşturarak; konusunda uzman emekli teknik bir baş iş müfettişi ve (A) sınıfı belgeli iş sağlığı ve güvenliği uzmanı ile hizmet alımı sözleşmesi yapmış bulunmaktayız.
Ostim OSB idaresi olarak; Belgeli bir işyeri hekimi ile anlaşma yapılmak sureti ile gerekli çalışmalara başlamış bulunmaktayız.
Ostim OSB idaresi olarak; mevcut yasa ve yönetmeliklere göre zorunlu olmadığımız halde; “iş sağlığı ve güvenliği” kurulu oluşturmak sureti ile çalışmalara başlanılmıştır.
Yangın ve acil durumlarla ilgili; mevzuatın tamamlanması ve olması muhtemel acil durumların bertarafı için; çalışanlarımızın eğitimleri ile ekiplerin oluşturulması sağlanmış ve gerekli alarm ve tahliye denemelerinin yapılması için; konusunda uzman kuruluşlarla anlaşma yapmış bulunmaktayız.
Ayrıca; Bölgemizden bulunan işyerlerimizin ruhsatlandırma işlemleri 4562 sayılı yasa gereğince idaremizce yapılması nedeni ile; ruhsatlandırma aşamasında; belirtilen yasanın ilgili maddeleri gereğince; işyerlerimizin ”iş sağlığı ve güvenliği” yönünden uygunluğu yada uygunsuzluğu tespit edilerek uygun olmayanların uygun hale getirilmesine müteakip ruhsat verilmektedir.
Ostim OSB idaresi olarak; kısaca bahsettiğimiz bu faaliyetlerin yapılmasına rağmen birçok yerde olduğu gibi maalesef bölgemizde de müessif iş kazaları olmaktadır.

Bu kazaların sıklığı, mal ve can kaybına sebep olmaları ise; kanaatimizce;
a-İşveren boyutunda;
1-“İş sağlığı ve güvenliği” yönünden birçok işverenimizin ve çalışanlarının halen yeterli düzeyde eğitimsiz olması ve bu nedenle; kayıtsız kalması,
2-Bu konuda; yapacağı küçük maliyetli tedbirleri almayarak; iş kazası sonrasında daha çok boyutlu maddi ve manevi maliyetlere uğrayacağının halen farkında olmaması ve tabiri caiz ise; maalesef vurdumduymaz olması,
3-Çok küçük tedbirlerle çok büyük kazaları önleyeceği bilincinde olmaması,
4-İlgi gösterenlerin ise; “İş sağlığı ve güvenliği” tedbirlerine uyulup uyulmadığının takibinin yapmaması/yaptırmaması,
5-Şimdiye kadar bir kaza olmadı “bundan sonra mı olacak” zihniyetinde olması,
6-Makine ve aksamların peryodik bakım ve kontrollerinin (basınçlı kaplar, kaldırma araçları havalandırma sistemleri, topraklama kontrolleri v.b) yapmaması/yaptırılmaması,
7-Elektrikle ilgili gerekli ve tüm tedbirleri almaması/aldırmaması,
8-Yüksekte çalışmalarda uygun ve yeterli tedbirleri almaması/aldırmaması,
9-Dar ve kifayetsiz yerde çalışma yapılması,
10-Tertip, düzen ve termal konfor (aydınlatma, havalandırma, ısı, nem v.b) şartlarının uygun hale getirilmemeleri
11-Parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli kimyasallar hakkında gerekli bilgilere sahip olunmaması,
12-Yaptıkları işlerle ilgili; ciddi risk değerlendirmesi yapmamaları/yaptırmamaları,
13-Kullanılan makine ekipman ve kimyasallarla ilgili talimatların hazırlanmaması,
14-Yasalarla belirlenen mesai saatlerine uyulmayarak çalışanların motivasyonun bozulması,
15-Kişisel koruyucuların verilmemesi ya da verilse dahi; kullanılıp kullanılmadığının takip edilmemesi,
b-İşçiler (çalışanlar) boyutunda;
1-Çalışanların; halen yeterli düzeyde mesleki ve teknik eğitimli olmaması,
2-Çalışanların; halen yeterli düzeyde “iş sağlığı ve güvenliği” konusunda eğitimli olmaması,
3-Çalışanların; halen yeterli düzeyde “kişisel koruyucu donanımları” kullanma alışkanlıklarının
olmaması,
4-Çalışanların; Parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli kimyasallar hakkında gerekli bilgilere sahip
olmaması,
5-İşyerinde; vurdumduymaz, lakayt, nemelazımcı, ilgisi olmayan işe karışmaları, ben bu işi
biliyorum gibi yanlış tavır, düşünce ve uygulama yapmaları,
c-Devlet boyutunda;
1-Her ne kadar 4857 sayılı iş kanunu ve bu kanunla değişik 5763 sayılı kanunun ilgili maddelerinde iş kazalarının önlenmesine yönelik maddeler bulunması ve her konuda çeşitli yönetmelikler çıkartılmasına rağmen; uygulamadaki eksikliklerin olması, Şöyle ki;
a-İlk defa kurulmakta olan iş yerinin “iş sağlığı ve güvenliği” kurallarına uygun olup olmadığının tespit edilmemesi (kurma izninin kaldırılması)
b-17/12/2004/25673 tarih ve sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “İşyeri Kurma İzni ve İşletme Belgesi Alınması Hakkında Yönetmelik” in. 04.12.2009/27422 tarih ve sayılı resmi gazete yayınlanan “İşletme Belgesi Yönetmeliği” nin 9/1 maddesi gereğince yürürlükten kaldırılarak 50 ve daha yukarısında işçi çalıştırılan işyerlerine yönelik hale getirilmesi,
c-50 den az işçi çalıştıran işverenler açısından; işletme belgesi alma zorunluluğunun kaldırılması işverenler açısından başlangıçta lehlerine gözüküyorsa da, denetim görmemesi yönüyle de muhtemel olacak kazalarda maddi ve manevi yönden çok daha aleyhine olacağı göz ardı edilmemelidir. Aynı unsur yeni açılacak işyerleri için “kurma izni” içinde geçerlidir.
d-Bazı yaptırımların 50’den az işçi çalıştıran işyerlerine uygulanmaması, (İSG uzmanı, İşyeri hekimi, İSG kurulları oluşması gibi)
2-Etkin, yoğun ve eğitim amaçlı periyodik denetim ve gözetim yapılmaması,
3-Denetimlerin; tahrik edici değil, teşvik edici, caydırıcı değil, ikna edici, ve eğitici yapılmaması,
4-Yapılan bu denetimler sonucunda; yaptırımları yapmayanlar hakkında ciddi manada caydırıcılığın olmaması,
5-Yeterli, bilgili, mevzuata hakim, pratik bilgisi olmayan ve donanımlı denetim elamanların bulundurulmaması,
6-Çeşitli ve yeterli “iş sağlığı ve güvenliği” etkinliklerinin yapılmaması,
7-Çıkartılan yönetmeliklerin; sanayideki uygulamalar da göz önüne alarak ve altyapı oluşturarak çıkartılmaması,
8-Gerek işverenlerin ve gerekse işçilerin yeterli eğitimleri konusunda ciddi manada etkinler ve çalışmaların yapılmaması ya da yetersiz kalması,
9-Her defasında ve kaza olduktan sonra hamasi konuşmaların yapılması ve bilahare unutularak ciddi ve uygulanabilirliği olabilecek tedbir ve teşviklerin alınmaması,
10-Sözde işverenin lehine gibi gözüken ve fakat neticede iş kazasını ve meslek hastalığını önleyecek bazı yasal mevzuatların değiştirilmemesi ya da uygulamadan kaldırılmaması,

O halde ne yapılmalıdır?

1-Öncelikle; bölgemizde; 2005 tarihinde “Tek Çatı” unvanı ile “Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı” ile yapılan protokolün 5/5 maddesi gereğince “iş sağlığı ve güvenliği” yönünden gerekli ve yeterli danışmanlık ve eğitim hizmetlerinin etkin bir şekilde bakanlıkça yerine getirilmesi,
2-İşverenlerimizin “iş sağlığı ve güvenliği” yönünden yasal ve fiziki noksanlıklarının giderilmesine yönelik yazılı ve görsel basında belirlenecek zaman dilimlerinde bilgilendirilmesi ve bu yönüyle bölgemizin bakanlıkça pilot bölge seçilmesi,
3-Çalışanlarımızın (işçilerimizin) “iş sağlığı ve güvenliği” yönünden yasal ve fiziki noksanlıklarının giderilmesi için; ciddi ve etkin olarak eğitimlerinin yapılmasına yönelik bakanlıkça programlar yapılması ve uygulanması,
4-Bu konulardaki işverenlerimizin maliyetlerinin devletin tüm birimlerince ciddi manada kabullenilerek gereken her türlü teşvik edici maddi ve manevi desteklerin yapılması, bu manada; hibe ya da uzun süreli ve faizsiz kredi sağlanması,
5-İş sağlığı ve güvenliği yönünden yetkili uzman kuruluşların masraflarının Devletçe karşılanarak işverenlerimizin danışmanlık hizmetlerinin yapılmasına sunulması,
6-Bakanlıkça sayıca yeterli olmayan denetim elamanlarına takviye olması ve hatta geçiş olması bakımından İş sağlığı ve güvenliği yönünden yetkilendirilmiş özel kurum ve kuruluşların devlet adına ve bir plan dâhilinde denetim yetkisinin verilmesi (Örnek; Yeminli mali müşavirlik hizmetleri)
7-Özellikle; 4857 sayılı yasanın 4. maddesinde belirtilen istisnai işyerlerinin haricindeki tüm işyerlerinin de 50 sayısına bakılmaksızın etkin, peryodik ve eğitim amaçlı denetimlere tabi tutulması ve yaptırımların ciddi manada uygulanması,
8-“İş sağlığı ve güvenliği” konusunda hassas olan ve haliyle bir harcama yapan işverenlerin bu konuda hassas olmayan işverenlere karşı rekabet gücünü artırıcı tedbirlerin alınması
9-“İşyeri Kurma İzni ve İşletme Belgesi Alınması” konusunun tekrar gözden geçirilerek; 50 sayısına bakılmaksızın ve özellikle; Parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli kimyasallar üreten, depolayan, kullanan işyerlerinin zapturapt altına alınması hususunda acilen gerekli mevzuat değişikliklerinin gerçekleştirilmesi,
10-İşletme belgesi alma müracaatlarında işverenlerimizin mağduriyetlerinin önlenmesi bakımından; bakanlıkça bu konudaki denetimlerin ivedi bir şekilde yapılması,
11-İş sağlığı ve güvenliği yönünden yapılan denetimlerin; aceleci olmayacak şekilde, peryödik, etkin, yoğun ve eğitim amaçlı yapılması.

..

Yukarıda kısaca ve özlü bir şekilde tespit ve tavsiyelerimizle ilgili; Ostim OSB yönetimi olarak
üzerimize düşen her türlü katkıyı yapacağımızın bilinmesini tüm kamuoyu ve ilgili ve yetkili
birimlere iletmeyi kutsal bir vazife bildiğimizi özellikle belirtmek istiyoruz. Kazasız çalışmalar
dileğiyle.