» 
» 
M. Kemal Atatürk’ün Geometri Kitabı

M. Kemal Atatürk’ün Geometri Kitabı

Atilla ÇINAR

Geçtiğimiz günlerde, hem Cumhuriyet’in ilan edilişinin 88. yıldönümü olan 29 Ekim 2011, hem de ölümünün 73. yıldönümü olan 10 Kasım 2011 günlerinde bir kez daha saygı, sevgi ve özlemle andığımız Mustafa Kemal Atatürk tarafından yazılmış bir ‘Geometri Kitabı’ var. Uzun zamandır mühendis ve teknik elemanlara vermekte olduğum ‘Geometrik Boyutlandırma ve Toleranslandırma’ başlıklı eğitime Atatürk’ün yazmış olduğu bu kitaptan söz ederek ve kitaptan bazı örnekler de vererek başlıyorum. Eğitimlere katılan her kuşaktan insanın, Atatürk’ün pek bilinmeyen bu yanını öğrendiklerinde onunla biraz daha yakınlaştıklarını hissediyorum.
Çok fazla bilinmiyor ve pek az kişi dile getirmiş olsa da, Atatürk’ün onca iş arasında, hatta belki de sağlığının bozulmaya başladığı 1936-1937 yıllarında bir geometri kitabı yazmış olduğu bir gerçektir. 44 sayfalık bu kitap 1937 yılında dönemin Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yazar ismi belirtilmeden basılmış, aynı kitabın 1971 ve 1998 yıllarında olmak üzere iki defa Türk Dil Kurumu tarafından yeni baskıları yapılmıştır. Bugün internet arama motorlarında ‘Atatürk’ün Geometri Kitabı’ yazıldığında binlerce sayfa ile karşılaşıyor olmak, hatta bu sayfalardan kitabın kendisine de ulaşabilmek ise sevindirici.
Bir devletin kurucu başkanı, savaş ve mücadelelerle geçmiş ve çok şey sığdırılmış kısa yaşamının son dönemlerine böyle pek de kimsenin aklına gelmeyecek sıra dışı bir kitabı da sığdırmayı nasıl ve neden düşünmüş olabilir?
Hiç kuşkusuz Atatürk’ün böyle bir kitap yazmaktaki öncelikli amacı, onun dilimizin gelişmesine katkı sağlama isteği olmalıdır. Toplumların dillerinin, bir iletişim aracı olmaktan öte, düşünmenin ve fikir üretmenin de temel aracı olduğu bilinen bir gerçektir. Bunun için, toplumların kendilerine ait, kendi bireyleri tarafından türetilmiş ve toplumun tüm bireylerince kolay anlaşılan kavramlar ile konuşmaları, bu kavramları başta eğitim olmak üzere hayatın her alanına yaymaları yaşamsal önem taşımaktadır.
Yazıldığı dönemde okullar için temel bir geometri dersi kaynak kitabı olmasının ötesinde kitabın çok önemli bir başka niteliği var. Kitapta, Atatürk’ün bizzat kendisi tarafından türetilmiş elli civarında terim kullanılmakta. Satıh yerine yüzey, kutur yerine yarıçap, zaviye yerine açı, müselles yerine üçgen, hattı munassıf yerine açıortay gibi, bugün artık tüm toplum tarafından kolayca anlaşılıp kullanılan birçok terim Atatürk tarafından türetilmiş ve ilk kez bu kitapta kullanılmıştır. Birçok kaynakta dile getirildiği gibi, “Müsellesin, zaviyetan-ı dahiletan mecmu’ü 180 derece ve müselles-i mütesaviyü’l-adla, zaviyeleri biri birine müsavi müselles demektir.” yerine “üçgenin iç açıları toplamı 180 derecedir ve eşkenar üçgen, açıları birbirine eşit üçgen demektir” diyebilmemizi de Atatürk’e borçluyuz. Bu dili ne kadar daha geliştirir ve zenginleştirirsek zihinsel yaratıcılıklarımızın da o kadar çoğalacağını söyleyebiliriz.
Mustafa Kemal Atatürk’ü bir geometri kitabı yazmaya yönlendiren ikinci önemli neden ise onun bir bilimsel alan olarak geometriye verdiği değer olmalıdır. Geometri bilimine olan ihtiyacın ne denli yaşamsal ve önemli olduğunun ortaya çıktığı yerlerden biri savaş alanlarıdır. İlkel toplum savaşçısının kullandığı okun hedeften sapmaması için de, günümüz savaşlarında kullanılan güdümlü roketin yerine ulaşması için de sistemlerin geometrik niteliklerinin olabildiğince uygun olması gerekir. Bir mermi öngörülen hedeften sapıyor veya bir silahın yedek namlusu yuvasına tam oturmuyorsa bunların nedeni çoğu zaman sistemlerdeki geometrik hatalardır. Bu hataların bir savaş sırasında ortaya çıkması ise savaşın kaybedilmesine kadar uzayan kötü sonuçlar doğurabilir. Kuşkusuz, Mustafa Kemal Atatürk aynı zamanda bütün bunları yaşayarak gören bir komutan olması nedeniyle de geometri ile ilgili olmuştur.
Atatürk, birçok ölümsüz eserinin yanında ‘Atatürk’ün Geometri Kitabı’ ile de yaşamaya devam edecektir.

 

2 Mayıs 2016 Pazartesi 12:11
Tüm Yazıları

YORUMLAR (0)

Bu habere henüz yorum yapılmadı.

YORUM YAZIN

* Tüm alanlar zorunludur.
: *
: *
: *
Doğrulama : *